Yungay
Mañakurmi tarikullan
Por: Fabián Ibáñez Bonilla (*)
| QUECHUA Yarpekami wuambra quekapte, noqapa Ranrrirka wuayimanmi charamorqan Qarwaspeq Don Eduardo Mallqui. Pemi taitata ashikurqan, tarirnin nerqan “Don Fabian, kemanmi shamorqo, ashicur, piraj karqun Ashnotam suakorqon”
Ranrrirkacho, taitami karqan tapaqoq Taita Kristopa waincho atsqa watakuna, tsemi peqa shumaq tapukorqan Don Alejandruta markawayikunacha musiaqnoq Qamtaqa niarqun: Ewue Ranrrirkaman, tsechomi Kristuta mañakunki ashnu kutikutsinampaq, ewue pemi qamta wuiyashunki”, “¿Tsecha qamqa shamorkunqui ?”. Don Alejandro nerqan: “Aumiri tsemi shamorqo, Kristuntsicta mañakunapaq”. Taitami aparqan Don Alejandruta Kristupa wuayinman, punkuta kicharir ishque velata senderiyarqan, alli qonqoricur Kristuta mañakurqan, uk hora nomi, vela ushariptin pekuna yarqukorqan plazaman Don Alejandro euakunampaq. Ranrrirka plazachonan pekunaqa rikariyarqan atska ashmukunata. Pekunam watarekarqan Don Felipe Vasquezpa punku molinucho. Alli rikarir ashnukunata, Don Alejandrum nerqan “taqe ashunutaqa reqemi, taqeqa ashnomiri, rikarishum markanta”. Tsemi mulinuman yekuyarqan, tapukoq “pitan taqe ashunuta apamushka, taqeqa tsinkarishka ashnomiri”. Uk warmi nerqan “noqam qanyatin rantirerqa qatikoq nunata pitsqa chunka soles wan, qampa ashnu karqa, imatataq noja qamta mañakoman, apaki ashnukita”. Ranrrirka Kristuta mañakurmi, Don Alejandro ashnunta tarikullan. Ishke velallawan Kristuntsic ashnunta Kutiratsin. |
Traducción al ESPAÑOL Recuerdo cuando era niño, a mi casa localizada en Ranrahirca llegó desde Carhuaz Don Eduardo Mallqui. El buscaba a mi papa y al encontrarlo le dijo «Don Fabián, he venido aqui, buscando, no se quien me habrá robado mi burro».
En Ranrahirca mi papa era el celoso guardián del Templo del Señor de los Milagros por muchos años, por eso el indagó bien las intenciones de Don Alejandro preguntándole: «Seguramente tus sabihondos paisanos te han dicho: Anda a Ranrahirca y pide al Cristo un milagro para que el burro te sea devuelto, anda el Sr. te escuchara» «¿Por eso tu haz venido?. Don Alejandro le respondió «Si, por eso he venido, para pedir al Cristo un Milagro» Mi papá llevó a Don Alejandro al templo, después de abrir el portón, prendieron dos velas, allí se arrodillaron para rezar y pedir al Sr de Los Milagros su bendición, después de una hora cuando las velas se terminaron , ellos salieron hacia la plaza para que Don Alejandro se vaya. En la Plaza Mayor de Ranrahirca ello vieron bastantes burros que estaban amarrados en la puerta del molino de Don Felipe Vásquez. Mirando bien, Don Alejandro dijo: «A ese burro lo reconozco, ese es mi burro, veamos la marca». Luego entraron hacia el interior del molino para preguntar: «¿Quien ha traído a ese burro? ese es mi burro desaparecido». Una mujer dijo: «Yo lo compre anteayer a un arriero en 50 soles, si es tu burro, que te puedo reclamar a ti, llévatelo» Después de pedir al Señor de los Milagros de Ranrahirca, Don Alejandro encontró su burro: Solo con dos velas nuestro Cristo hizo aparecer al burro perdido. |
——————————————————————————————————————–
(*) Fabian Ibáñez Bonilla, nació en Ranrahirca, Provincia de Yungay en 1930. Después de concluir sus estudios secundarios en el Colegio Santa Ines, a los 22 años emigró a Lima donde aprendió y desempeñó variados oficios siendo el de mayor dedicacion la «musica» en sus diferentes facetas: Interprete, compositor, arreglista, director de orquesta y profesor de música. A inicios del año 2001 decidió hacer realidad uno de su sueños que consistía en escribir su “Diccionario Quechua ancashino” el que publicó el 10 de mayo del 2001.
